Giấc mơ an cư nơi những tòa nhà cao tầng, tiện nghi và hiện đại từng hấp dẫn không ít người rời bỏ nhà đất để “lên chung cư”. Thế nhưng, sau lớp kính sáng bóng và thang máy êm ái, không ít cư dân sớm nhận ra một thực tế nhiều va chạm hơn họ tưởng.
Ba năm sống trong căn hộ nhiều cửa kính tại một chung cư ở Xuân Đỉnh (Hà Nội), anh Minh Hóa gần như không còn thói quen kéo rèm đón nắng. Căn hộ đối diện gần đến mức mọi sinh hoạt riêng tư đều dễ dàng lọt vào tầm mắt. Nỗi lo bị “soi” khiến cả gia đình anh chọn sống khép kín, đánh đổi ánh sáng tự nhiên để giữ lại chút riêng tư mong manh giữa các khối bê tông chồng tầng.
Chưa kịp quen với cảm giác bị nhìn thấy, anh Hóa đã phải làm quen với “bản đồ mùi vị” của cả tầng nhà. Mỗi buổi chiều, thang máy mở cửa là mùi cá kho, mắm chưng, thuốc bắc hay đồ nướng quyện vào nhau. Lâu dần, anh có thể đoán bữa tối từng nhà chỉ bằng khứu giác.
Nhưng điều khiến anh căng thẳng nhất lại là tiếng động. Trong không gian nơi trần nhà người này chính là sàn nhà người khác, mọi bước chân, tiếng kéo ghế hay tiếng trẻ con chạy nhảy đều dễ trở thành nguyên cớ xung đột. Những tin nhắn nhắc nhở lúc nửa đêm, những lần hàng xóm gõ cửa phàn nàn khiến gia đình anh phải lót thảm kín sàn, tập cho con đi nhẹ, nói khẽ sau giờ tối.
Một gia đình ở chung cư Hà Nội ra hành lang ngồi hóng mát khi cả tòa nhà mất điện giữa ngày hè, tháng 6/2024.
Không ít cư dân khác cũng sống trong cảm giác “giữ ý” thường trực. Chị Hoàng Thu Thủy (Hà Đông) từng né tránh gặp hàng xóm vì lo hai con trai hiếu động làm phiền người già tầng dưới. Nhưng trớ trêu thay, chính tiếng nước chảy trong hệ thống ống âm tường lại là nguyên nhân khiến gia đình dưới mất ngủ, buộc chị phải thay đổi cả thói quen sinh hoạt.
Cấu trúc hành lang dài, các căn hộ san sát còn tạo ra những tình huống dở khóc dở cười. Có người vào nhầm nhà vì quen tay mở cửa. Có người mang nhầm đồ giao trước cửa hàng xóm vào nấu ăn, để rồi phải “trả học phí” cho sự bất cẩn của mình.
Bên cạnh những va chạm đời thường, nhiều cư dân còn vỡ mộng vì cảm giác mất quyền chủ động trong chính ngôi nhà đã bỏ tiền tỷ mua. Anh Thanh Tuấn (TP Thủ Đức, TP HCM) không quên lần đầu chuyển về chung cư, khi bộ bàn ghế mới mua bị giữ lại ở sảnh vì chưa hoàn tất thủ tục vận chuyển. Muốn mang đồ vào nhà, chủ căn hộ phải xin phép, đăng ký giờ giấc và đi đúng lối quy định.
“Tôi từng nghĩ sở hữu căn hộ là toàn quyền quyết định không gian sống, nhưng thực tế thì từ sửa chữa nhỏ, giặt sofa đến treo tranh đều cần thông qua ban quản lý”, anh Tuấn chia sẻ.
Bất động sản khu Đông TP HCM với các khu tái định cư, chung cư, nhà phố, đất nền ở thành phố Thủ Đức, tháng 8/2024.
Nỗi lo khác thường trực với cư dân tầng cao là rủi ro hạ tầng. Những đêm báo cháy giả, những lần thang máy ngừng hoạt động hay sự cố mất điện nước kéo dài biến sinh hoạt hàng ngày thành thử thách thể lực lẫn tinh thần. Với nhiều người, việc leo hàng chục tầng cầu thang xách theo nước và thực phẩm là trải nghiệm không mong muốn nhưng khó tránh.
Theo thống kê, Việt Nam hiện có hàng nghìn tòa chung cư với mật độ dân cư ngày càng cao. Áp lực không gian sống khiến mâu thuẫn trở nên phổ biến, đặc biệt xoay quanh tiếng ồn, mùi sinh hoạt, thú cưng và việc sử dụng không gian chung.
Ông Nguyễn Duy Thành, chuyên gia vận hành tòa nhà nhiều năm kinh nghiệm, cho biết những tranh chấp ở chung cư diễn ra ở mọi phân khúc. Từ nhà ở xã hội đến chung cư cao cấp, mâu thuẫn chỉ thay đổi hình thức chứ không biến mất. Có nơi tranh chấp chỗ đỗ xe, có nơi căng thẳng vì tiện ích hay thái độ phục vụ.
Ở nhiều quốc gia phương Tây, đời sống chung cư được điều chỉnh bằng những quy định nghiêm ngặt. Luật im lặng, quy tắc sinh hoạt chung hay yêu cầu cách âm được áp dụng chặt chẽ, coi sự tôn trọng không gian của người khác là điều kiện bắt buộc để sống cộng đồng.
Dù vậy, luật lệ chỉ là một phần. Theo các chuyên gia, chung cư suy cho cùng là một không gian sống chung, nơi mỗi cá nhân buộc phải học cách tiết chế cái tôi để dung hòa với tập thể.
Sống chung cư không chỉ là chuyện mua một căn hộ, mà là hành trình thích nghi với những khác biệt. Một cộng đồng văn minh không phải nơi không có mâu thuẫn, mà là nơi con người biết lắng nghe, nhường nhịn và chấp nhận thỏa hiệp để cùng tồn tại trong cùng một mái nhà cao tầng.
Lan Anh
Tác giả
