Chỉ vì một lỗi nhận diện từ hệ thống camera, vợ chồng ông Amjad ở Anh đã trải qua gần hai năm sống trong cảm giác bị coi như tội phạm, khi bị chặn đổ xăng tại hơn 1.300 trạm nhiên liệu dù không hề quỵt tiền.
Sự việc bắt đầu vào tháng 7/2023, khi bà Nasim Khan, sống tại thị trấn Blackburn (hạt Lancashire), nhận được thông báo từ VARS Technology – công ty cung cấp hệ thống an ninh cho hàng nghìn trạm xăng Esso trên khắp nước Anh. Theo đó, hệ thống camera nhận diện biển số (ANPR) cáo buộc chồng bà, ông Amjad (58 tuổi), đã rời một trạm xăng ở Manchester mà không thanh toán 20 bảng tiền nhiên liệu.
Gia đình được yêu cầu trả khoản tiền này kèm phí hành chính, tổng cộng 50 bảng. Ông Amjad khẳng định đã trả tiền mặt tại quầy, song không còn giữ hóa đơn. Dù vậy, chiếc xe của họ vẫn bị đưa vào “danh sách đen”.
Từ đó, mỗi lần xe của gia đình xuất hiện tại bất kỳ trạm xăng nào thuộc mạng lưới hơn 1.300 điểm do VARS quản lý, hệ thống lập tức kích hoạt báo động. Nhân viên trạm từ chối bơm xăng, khiến vợ chồng ông liên tục rơi vào những tình huống khó xử.
“Còi hú vang lên giữa trạm xăng, cảm giác như bị bắt quả tang phạm tội. Chúng tôi xấu hổ đến mức không dám lái xe đi xa, vì sợ hết xăng giữa đường mà không trạm nào cho đổ”, bà Nasim kể lại.
Trong suốt thời gian đó, gia đình liên tục nhận thư đòi nợ, kèm theo mức phạt ngày càng tăng. Đến tháng 2/2025, VARS thậm chí khởi kiện ông Amjad ra tòa.
Tuy nhiên, chính hồ sơ do công ty cung cấp lại phơi bày sự bất hợp lý: nhân viên trạm ghi nhận ông Amjad rời đi lúc 22h28, trong khi hình ảnh từ camera cho thấy chiếc xe vẫn đang bơm xăng lúc 22h31. Nói cách khác, theo cáo buộc, ông đã rời trạm trước khi… bắt đầu bơm nhiên liệu.
Đối diện mâu thuẫn không thể giải thích, VARS đã rút đơn kiện ngay trước ngày xét xử mà không đưa ra lời xin lỗi công khai.
Trường hợp của vợ chồng ông Amjad không phải cá biệt. Mùa hè năm nay, bà Angela Binns (59 tuổi, Leeds) cũng bị gán tội “trộm xăng” dù sao kê ngân hàng chứng minh đã thanh toán. Gia đình gửi đầy đủ bằng chứng, song quy trình đòi nợ vẫn tiếp tục được triển khai.
“Đáng lẽ mọi việc phải dừng lại ngay khi có khiếu nại hợp lệ. Nhưng họ vẫn cứ tiến hành như thể máy móc không bao giờ sai”, chồng bà Angela bức xúc. Cuối cùng, gia đình chấp nhận trả tiền oan chỉ để chấm dứt căng thẳng kéo dài.
Những vụ việc này làm dấy lên lo ngại về sự phụ thuộc tuyệt đối vào các hệ thống giám sát tự động. Một cựu nhân viên VARS cho biết phần mềm nhận diện biển số từng nhiều lần gặp lỗi, song các cảnh báo nội bộ không được xử lý triệt để.
Phía VARS phủ nhận cáo buộc, khẳng định hệ thống của họ có độ tin cậy cao và đang được sử dụng rộng rãi nhằm đối phó với tình trạng quỵt tiền nhiên liệu ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, với những nạn nhân như vợ chồng ông Amjad, cái giá của một lần “nhận diện nhầm” là quãng thời gian dài sống trong hoang mang, xấu hổ và bất an – điều mà không một thuật toán nào có thể đo đếm được.
Lan Anh
Tác giả
