Một chuyến về quê dự đám cưới, với nhiều lao động nước ngoài, vốn chỉ là khoảng nghỉ ngắn trước khi quay lại guồng quay công việc. Nhưng với một kỹ sư phần mềm đang sinh sống tại ngoại ô Detroit (Mỹ), chuyến đi về Ấn Độ hồi tháng 12 đã trở thành bước ngoặt ngoài dự tính. Lịch hẹn gia hạn visa của anh – điều kiện bắt buộc để trở lại Mỹ làm việc – bất ngờ bị dời đến tận tháng 7/2026.
“Chúng tôi là một phần quan trọng trong bộ máy vận hành của các tập đoàn lớn. Nếu không thể quay lại đúng hạn, không chỉ cá nhân tôi mà cả doanh nghiệp cũng sẽ chịu hệ lụy”, anh chia sẻ, trong bối cảnh công ty đã xin lịch khẩn cấp nhưng chưa nhận được phản hồi.
Câu chuyện này đang lặp lại với hàng nghìn chuyên gia Ấn Độ khác. Trên các diễn đàn lao động và di trú, nhiều người mô tả tình cảnh tiến thoái lưỡng nan: bác sĩ không thể trở lại Mỹ để tiếp tục lịch khám cho bệnh nhân; kỹ sư công nghệ buộc phải xin nghỉ không lương, sống nhờ tiền tiết kiệm tại quê nhà trong lúc chờ lịch phỏng vấn mới.
Cao điểm nghỉ lễ và những cú “đóng băng” bất ngờ
Theo các luật sư di trú, làn sóng hủy và dời lịch hẹn tập trung trong khoảng từ giữa đến cuối tháng 12 – thời điểm cao trào của mùa nghỉ lễ. Trong các email gửi ứng viên, Bộ Ngoại giao Mỹ giải thích động thái này nhằm phục vụ quy trình “sàng lọc và thẩm định mở rộng”, bao gồm việc rà soát kỹ hơn lịch sử hoạt động trên mạng xã hội của người xin visa, với lý do bảo đảm an ninh quốc gia.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết, ưu tiên hiện nay không còn là rút ngắn thời gian chờ đợi, mà là thẩm định kỹ từng hồ sơ. Chính sự thay đổi trọng tâm này đã khiến nhiều đại sứ quán và lãnh sự quán, trong đó có các cơ quan tại Ấn Độ, phải dời lịch hẹn của hàng loạt đương đơn sang năm 2026.
Muthumalla Dhandapani, một người nhập cư Ấn Độ có visa H-1B và là nhân viên của Comcast tại Sunnyvale, California, đã phản đối các sắc lệnh nhập cư của Tổng thống Donald Trump vào năm 2017.
Luật sư Emily Neumann (Houston) cho biết bà đang hỗ trợ ít nhất 100 thân chủ bị mắc kẹt tại Ấn Độ. Phần lớn là lao động công nghệ trong độ tuổi 30–40, đã sinh sống và làm việc tại Mỹ nhiều năm. Việc không thể quay lại đúng hạn buộc họ phải lựa chọn giữa làm việc từ xa lệch múi giờ, hoặc để con cái – nhiều em là công dân Mỹ – quay lại Mỹ một mình để kịp năm học.
“Đây là tình trạng hỗn loạn chưa từng thấy trong hơn hai thập kỷ hành nghề của tôi”, luật sư Veena Vijay Ananth nhận định.
H-1B: Nguồn lực hay điểm nóng chính trị?
Visa H-1B, cho phép lao động nước ngoài có tay nghề cao làm việc tại Mỹ tối đa 6 năm, từ lâu đã là chủ đề gây tranh cãi. Trong khi các tập đoàn công nghệ coi đây là nguồn nhân lực không thể thiếu, nhiều chính trị gia bảo thủ lại xem chương trình này là mối đe dọa đối với việc làm của người Mỹ.
Căng thẳng gia tăng từ tháng 9/2025, khi Bộ Ngoại giao Mỹ yêu cầu người sở hữu visa H-1B phải quay về nước gia hạn, thay vì thực hiện thủ tục trong lãnh thổ Mỹ hoặc tại quốc gia thứ ba. Cùng lúc, quy định mới nâng lệ phí nộp hồ sơ lên mức chưa từng có – 100.000 USD – trong trường hợp visa hết hạn mà người lao động chưa thể quay lại Mỹ.
“Mức phí này gần như đặt dấu chấm hết cho khả năng quay lại của nhiều người”, luật sư Neumann cảnh báo. “Không doanh nghiệp nào sẵn sàng chi 100.000 USD để làm lại toàn bộ hồ sơ từ đầu”.
Hiện nay, phần lớn lịch phỏng vấn mới bị đẩy sang giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 6/2026, thậm chí có trường hợp kéo dài đến năm 2027. Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định lập trường: visa là đặc quyền, không phải quyền lợi đương nhiên.
Hệ lụy vượt khỏi phạm vi cá nhân
Theo báo cáo của Cơ quan Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS) công bố tháng 4/2025, công dân Ấn Độ chiếm tới 71% tổng số visa H-1B được cấp. Các tập đoàn công nghệ lớn như Amazon, Meta và Microsoft là những đơn vị bảo trợ hàng đầu.
Hành khách đến sân bay quốc tế Kempegowda ở Bangalore, Ấn Độ, để lên máy bay vào ngày 4 tháng 12.
Việc hàng nghìn chuyên gia không thể quay lại Mỹ không chỉ đẩy họ vào nguy cơ mất việc và chia cắt gia đình, mà còn đặt ra bài toán nhân lực cho chính các doanh nghiệp Mỹ. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu về chất xám ngày càng gay gắt, những rào cản hành chính kéo dài có thể để lại tác động lâu dài, vượt xa phạm vi của từng hồ sơ visa riêng lẻ.
Lan Anh
Tác giả
