Để tăng khả năng thi hành 3 luật giáo dục trong thực tiễn

SV24h – Quốc hội khóa XV đã thông qua đồng thời 3 luật quan trọng trong lĩnh vực giáo dục với tỷ lệ tán thành cao. Đây là dấu mốc hiếm thấy trong hoạt động lập pháp: 3 luật lớn điều chỉnh toàn bộ hệ thống giáo dục quốc dân được thông qua trong cùng một kỳ họp và cùng có hiệu lực từ 1.1.2026.

Việc sửa đổi đồng bộ 3 luật này không chỉ thể hiện quyết tâm cải cách của nhà làm luật mà còn đặt ra những thách thức lớn về triển khai pháp luật trong thực tiễn.

Điểm đột phá lớn nhất trong luật Giáo dục nghề nghiệp sửa đổi là việc bổ sung trung học nghề cùng bậc học với THPT. Theo quy định tại điều 6 và điều 35 của luật Giáo dục, trung học nghề dành cho người học tốt nghiệp lớp 9, tích hợp kiến thức cốt lõi của chương trình THPT và chuyên môn nghề. Bằng trung học nghề được ghi nhận trong danh mục văn bằng giáo dục quốc dân cho phép học liên thông lên ĐH, CĐ, trung cấp.

Về mặt pháp lý, quy định này giải quyết được bài toán liên thông trong hệ thống giáo dục quốc dân. Tuy nhiên câu hỏi đặt ra là Bộ GD-ĐT sẽ quy định cụ thể như thế nào về chuẩn chương trình đào tạo, cấu trúc chương trình, khối lượng học tập của trung học nghề? Luật chỉ đưa ra khung pháp lý rộng, giao toàn bộ cho văn bản dưới luật. Điều này tạo tính linh hoạt nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro về chất lượng nếu không có tiêu chuẩn chặt chẽ.

Từ 1.1.2026, nhiều luật về giáo dục chính thức có hiệu lực

Thực tế VN từng có mô hình trung học nghề từ giai đoạn Nghị định 90-CP năm 1993 và Thông tư 45/1998/TT-BGD-ĐT. Sau các đợt sửa luật Giáo dục từ cuối thập niên 1990, mô hình này dần bị thay thế bởi các loại hình THCN, trung cấp nghề và biến mất trong hệ thống văn bản hiện hành. Việc hồi sinh mô hình này lần này có khác gì không? Về khung pháp lý chung luật Giáo dục nghề nghiệp và các nghị định về kiểm định chất lượng đã quy định điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ và cơ chế bảo đảm chất lượng cho cơ sở giáo dục nghề nghiệp nói chung. Tuy nhiên hiện chưa có quy định chi tiết riêng cho bậc trung học nghề, một mô hình tích hợp văn hóa và nghề. Nếu không được chuẩn hóa kỹ về chương trình, cơ sở vật chất và năng lực giảng viên, trung học nghề có nguy cơ bị xem như THPT hạng hai trong nhận thức xã hội.